واقعى عالم با چشمى غير از همه چشم‌ها به نماز مىنگريستند . آنان با نماز رفتارى عاشقانه و ربطى عارفانه و پيوندى آگاهانه داشتند ؛ نماز چشم و چراغ آنان و روشنى قلب و دل آن سرباختگان كوى محبوب بود ؛ آنان بدون نماز زندگى نمىكردند و بىنماز زنده نبودند و منهاى نماز حركت نداشتند . جهان را بىنماز نمىخواستند و براى ره بردن به عالم ملكوت راهى جز نماز نمىدانستند و محصول و ميوهء هستى را در نماز مىديدند . در برابر نماز از خود بىخود مىشدند و به هنگام ورود به نماز سر و جان نمىشناختند و تنها مستى و وجد و شور و سماع آنان از نماز بود . آنان با نماز جان و دل مىآراستند و نفس خود با نماز از رذايل پاك مىكردند و وقت نماز از خود بىخود مىشدند و در مقدمهء نماز به مستى كامل فرو مىرفته و با زبان حال به محضر حضرت جانان عرضه مىداشتند : ما را سفرى فتاد بى ما * آنجا دل ما گشاد بى ما آن مه كه ز ما نهان همى شد * رخ بر رخ ما نهاد بى ما ماييم هميشه مست بى مى * ماييم هميشه شاد بى ما درها همه بسته بود بر ما * بگشود چو راه داد بى ما ماييم ز نيك و بد رهيده * از طاعت و از فساد بى ما « 1 » بياييد آن طور كه قرآن مجيد فرموده به نماز بنگريم ، يعنى نماز را در رأس تمام احكام حضرت دوست ببينيم . دوست به ما اجازه داده تا به وسيلهء نماز به محضر مبارك او و پيشگاه قدس و كوى پاكش مهمان شويم و گرنه ما كه بىنهايت در بىنهايت كوچكيم كجا و پيشگاه آن جناب كه بىنهايت در بىنهايت عظيم است كجا ؟ ! اين‌كه حضرت ذوالجلال از ما انسان‌ها نماز خواسته ، دليل بر كمال عشق

--> ( 1 ) - مولوى .